مراقبت مادر باردار از ویروس کرونا


الف- دستور عمل مراقبت مادر باردار از ویروس کرونا  حوزه بهداشت و درمان

  1. از تجمع مراجعین به خصوص مادران بارداردر مراکز ارائه دهنده خدمت مانند پایگاه سلامت، خانه بهداشت، مطب، بیمارستان و ...خودداری شود. به این منظور اسامی مراجعین به ویژه مادران باردار از لیست پی گیری سامانه های الکترونیکی استخراج شود. زمان و ساعت مشخصی برای مراجعه آنان تعیین و از طریق تلفن یا پیامک اطلاع رسانی شود.
  2. در موارد عدم تمایل مادران باردار به حضور برای دریافت مراقبت، بایستی از ایشان در مورد حرکات جنین / علائم تنفسی یا تب استعلام شود.
  3. نکات ایمنی برای پیشگیری از ابتلا به ویروس مطابق دستور عمل کشوری رعایت شود:
    • تامین محل مناسب با امکانات لازم جهت مراقبت معمول  مادران باردار سالم  جدای از سایرین
    • حفاظت ایمنی ارائه دهندگان خدمت مانند رعایت حداقل 1متر از مراجعین، استفاده از ماسک، شستشوی دستها و ... رعایت شود.
    • ماده ضدعفونی کننده برای دستها در پایگاه در دسترس باشد.
    • به شستشوی مکرر دستها با آب و صابون تاکید شود.
    • پس از استفاده از وسایل پزشکی مانند دستگاه فشار خون و .... تا حد امکان وسایل تمیز و با الکل 75درصد به بالا ضد عفونی شود.4.در صورت مراجعه مادر تب دار به پایگاه سلامتیا خانه بهداشت حتماً به پزشک مرکزارجاع شود:
    • پزشک مرکز پس از معاینه مادر تب دار در صورت نداشتن علائم تنگی نفس و مشکلات تنفسی با درمانهای حمایتی و علامتی مانند استراحت در منزل، مصرف مایعات فراوان و مسکن های تب برانجام شود.

     

  4. در صورت نیاز به اعزام به بیمارستان ، ضمن هماهنگی با رابط پرخطر حوزه ی معاونت درمان،با 115تماس گرفته شود.
  5. اسامی بیمارستانهای مرجعپذیرش مادران باردار مشکوک یا مبتلا به کووید 19به انجمن های علمی مرتبط و عموم مردم اطلاع رسانی شود.
  6. برای همه مادرانبا شکایت سرفه و تنگی نفس هنگام ورود به بیمارستان تریاژعفونی انجام پذیرد،  سپس تریاژ مامایی مطابق معمول انجام پذیرد.
  7. در مادران باردار مراجعه کننده به تریاژ مامایی، در صورت مشاهده علائم تنفسی (سرفه، تنگی نفس)  یا تب، حتما به تریاژ عفونی ارجاع شوند
  8. بدیهی است انتظار بر این است که اقدامات تشخیصی لازم در هر بیمارستانی بر اساس دستورعمل های ابلاغی و با رعایت شرایط پوشش های محافظتی مناسب برای بیمار و پرسنل درمانی انجام شود و اعزام مادران نیازمند بستری به بیمارستان های مرجع  اعلام شده با هماهنگی 115صورت پذیرد.
  9. در صورت نبود بیمارستان مرجعدارای بخش تخصصی زنان و زایمان ،بستری با مدیریت گروه تخصصی زنانو ویزیت روزانه زنان  در بخش های مشخص شده به این منظور در بیمارستان های منتخب انجام شود.
  10. بدیهی است در زمان انتقال و ارجاع مادارن باردار ، شرایط مامایی مادران پرخطر منطبق با سطح بندی خدمات پریناتال بایستی در نظر گرفته شود.
  11. کمیته مشورتی متشکل از پزشک متخصص زنان، بیهوشی، عفونی، کارشناسان مامایی درمان، کارشناسان مادران بهداشت، رئیس مدیریت حوادث و فوریتهای پزشکی زیر نظر معاون درمان هفته ای یک بار تشکیل شود.شرح وظایف کمیته فوق عبارت است از:
    • مشخص شدن سیر حرکت مادر مراجعه کننده از طریق آمبولانس 115به منظور تعیین تکلیف سریع مادر برای اقدامات مناسب
    • نظارت بر بیمارستانها برای نحوه پذیرش و ارجاع مادر باردار
    • ارسال گزارش موارد ابتلا و بستری از طرق سامانه پورتال معاونت بهداشت اداره سلامت مادران
    • بررسی وضعیت مادران باردار مشکوک یا مبتلا برای نحوه بستری و درمان
    • تصمیم گیری در مورد زمان و روش ختم بارداری
    • نظارت بر تامین امکانات لازم حفاظتی برای  ارائه دهندگان خدمات  مامایی بر اساس دستور عمل های ارسالی وزارت بهداشت
  12. رابطین  پرخطر درمان بر اساس شرح وظایف، مسئول تعیین مسیر اعزام  و نظارت بر روند اجرایی بستری و درمان  مادران می باشن
  13. کارشناس رابط پرخطر بیمارستان، مسئول تعیین مسیر انتقال، نظارت بر اقدامات تشخیصی و بستری مادران مشکوک یا مبتلا معرفی شده توسط حوزه بهداشت  و اطلاع رسانی اسامی مادران ترخیص شده از بیمارستان به کارشناس رابط پرخطر حوزه بهداشتی می باشد.
  14. در موارد ترخیص مادران باردار مشکوک به بیماری کرونا مطابق دستورعمل، مشخصات مادر جهت پیگیری های بعدی  به  کارشناس پرخطر واحد معاونت های بهداشتی اطلاع داده شود.
  15. کارشناس رابط پرخطر بهداشت مسئول پیگیری مادران ترخیص شده و اطلاع رسانی وضعیت ایشان به ستاد می باشد .
  16. کلاسهای آمادگی تا پایان سال تشکیل نشودو لغو کلاس ها به مادران اطلاع رسانی شود. پس از آنبا توجه به شرایط تصمیم گیری شود.
  17. کلان مناطق آمایشی موظف هستند نسبت به برگزاری  ویدئو کنفرانسهای  سلامت مادران در این موضوع به صورت منظم  جهت بررسی موارد و تبادل تجربیات اقدام نمایند .
  18. نشست های مشورتی دوره ای ( ویدئو کنفرانس )  در این مهم از طریق کمیته ی کشوری سلامت مادران و با حضور کلان مناطق در همین زمینه برگزار خواهد شد .

آموزش و اطلاع رسانی:

  1. آموزش ارائه دهندگان خدمات مامایی در مورد شرایط و نحوه استفاده از وسایل حفاظتی
  2. هماهنگی با شبکه های محلی/استانی صدا و سیما برای اطلاع رسانی به جامعه درخصوص نحوه پیشگیری، آشنایی با علائم بیماری و نحوه به مراجعه به مراکز و بیمارستانها و اعلاماسامی مراکز پذیرنده ی مادران باردار از طریق زیرنویس و سخنرانی های علمی و ...

 


ب-راهنمای بالینی مراقبت نوزاد وشیرخوار در مادران شیرده مورد قطعی، محتمل ومشکوکبه ابتلا با ویروسCOVID 19

این راهنما برای تغذیه شیرخوار با شیرمادردر مادران شیردهی که به طورقطعی، محتمل یا مشکوک به ابتلا با COVID 19هستند تهیه شده است و در صورت لزوم به روز رسانی می شود.

انتقال COVID 19 ازطریق شیرمادر:

انتقال COVID 19از طریق شیر مادر یا به طورعمودی از طریق جفت غیر محتمل است.مطالعات محدودی که در طی دو ماه گذشته انجام گرفته نشان داده است که در خون بندناف نوزادان متولد شده از مادران مبتلا،COVID 19وجود ندارد. هم چنین بر اساس مطالعاتی که بر روی ویروسهای مشابه نظیر سارس و مرس انجام شدهاست نشان می دهداین ویروسها در شیر مادریافت نشده است.انتقال فرد به فرد شبیه به آنفلوانزا و سایرعوامل بیماری زای تنفسی (نظیر مرس و سارس)، عمدتاً ازطریق قطرات تنفسی ایجاد میشود که درسرفه یا عطسه فرد مبتلا وجود دارد.

تماس مادر و شیرخوار:

در مادران با ابتلای قطعی،محتمل یا مشکوک،برای کاهش خطر انتقال ویروس از مادر به نوزاد، لازماست موارد زیر رعایت شود:

  1. از برقراری تماس پوست با پوست بین نوزاد تازه متولد شده و مادر مبتلای قطعی، محتمل یا مشکوکممانعت به عمل آید
  2. هر نوزادی که از مادر با ابتلای قطعیCOVID 19به دنیا می آیدو همچنین شیرخوار مادر با ابتلای قطعی،باید مشکوک تلقی وملاحظات مربوط به موارد مشکوک درباره آنها رعایتگردد.این نوزادان/ شیرخوارانباید 2هفته قرنطینه شوند.
  3. در صورتی که مادرمحتمل یا مشکوک به ابتلاCOVID 19باشد، نوزاد باید به طور موقت ازویجدا شودو در اتاق دیگری توسط همراه سالم نگهداری شود.
  • خطرات و فواید این جدایی موقت باید برای مادر توضیح داده شود.
  • در صورتی که جداسازی و قرار دادن نوزاد در اتاق دیگر به دلایلی امکان پذیر نباشد نوزاد باید حداقل از مادر دو متر فاصله داشته باشدو یک پرده از سقف تا پایین بین مادر و نوزاد قرار داده شود.
  • جدایی تا زمان رفع هرگونه شک یا احتمال ابتلایمادر باید تداوم یابد.
  • بهتر است مادریک همراه سالم آموزش دیده داشته باشد که مراقبتهای مربوط به نوزاد را انجام دهد. همراه باید،اصول بهداشت فردی و پیشگیرانه(مانند شست و شوی مکرر دست ها با آب و صابونمایعو در صورت نبودن صابون مواد ضدعفونی کننده با پایه حداقل 60درصد الکل ،زدن ماسک و ...)را رعایت نماید.
  • در صورت عدم امکان حضور همراه، مراقبتهای نوزادیبایدتوسط کارکنان بخش صورت پذیرد.
  • مادر باید هنگام مراقبت از نوزاد، اقدامات احتیاطی را برای پیشگیری از انتقال ویروس به شیرخوار (ازجمله شستن دستها قبل از لمس شیرخوار و پوشیدن ماسک صورت... و ) رعایت نماید.

تغذیه با شیر مادر:

  1. اگر حال عمومی مادر با تشخیص قطعی بداست ،به طور موقت، تغذیه شیرخوار باشیر انسانی (ذخیره شده در بانک شیر) یاشیرمصنوعی انجام گیرد. با بهبود حال عمومی، باید شیرمادر با رعایت اصول بهداشتی دوشیده،ذخیره و مورد استفاده قرارگیرد.
  2. اگر حال عمومی مادر با تشخیص قطعی خوب است، تغذیه با شیر دوشیده شده مادر انجام گیرد.برای این کار مادر باید شیر خود را با استفاده از شیردوشدستییابرقی بدوشد. مادربایددستهایخودراقبلازلمسهرقسمتپمپیاظرف ذخیره سازی شیربشوید.بعد از هر نوبت شیردوشی تمام اجزا شیردوش که با پستان و دست مادر در تماس بوده باید طبق دستورعمل شیردوش دفتر سلامت جمعیت، خانواده و مدارس،شسته یا ضدعفونی شود.
  3. تغذیه شیرخوار مادر مورد مشکوک / محتمل با رعایت اصول بهداشتی از پستان مادر منعی ندارد
ملاحظات مربوط به بانک  شیر مادر:

تا به حال شواهدی مبنی بر انتقال ویروس کرونا از شیر مادر گزارش نشده است و فرایند پاستوریزاسیون روی شیر مادر آن را امن می نماید

برای پیشگیری از هر گونه انتقالی چه از طریق شیر و چه از طریق  ظروف ، توصیه می شود :

  1. مادران مبتلای قطعی، مشکوک یا محتمل، شیر اهدا نکنند.
  2. به اهدا کنندگان تأکید گردد قبل از شروع فرایند شیر دوشی، دست های خود را مطابق دستور عمل  با آب و صابون یا شوینده مناسب با دقت و کاملبشویند.
  3. کارشناس بانک شیر، خودش سالم باشد و علایمی از بروز بیماری را نداشته باشد.
  4. کارشناس بانک شیر بعد از رسیدن شیر به بانک شیر، ابتدا دست های خود را با آب و صابون با روش  استاندارد شسته و شیر  را تحویل بگیرد. از اسپری کردن مواد ضدعفونی کننده  به سطح خارجی ظرف شیر پرهیز شود چون ممکن است مواد ضدعفونی کننده وارد شیر شود.
  5. ظروف یک بار مصرف حاوی شیر، پس از استفادهدور انداخته شود.
  6. ظروف چند بار مصرف را می توان به طرز صحیح شستو دوبارهاستفاده کرد.
  7. کارشناس بانک شیر مادر بیمارستان، باید از سلامتی اهدا کنندگانحاضر در بیمارستاناطمینان حاصل کند.
  8. اهداکنندگانی که در منزل شیر دوشی انجام می دهند، بهتر است هم چنان در منزل شیر دوشی نمایند و شیر را به بانک شیر منتقل نمایند (لازم نیست شیر دوشی را در بیمارستان انجام دهند).


منابع:
مرکز مدیریت بیماری ها، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی: فلوچارت تشخیص و درمان بیماری COVID-19در سطوح ارائه خدمات سرپایی و بستری .1398

دفتر سلامت جمعیت، خانواده ومدارس وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی: دستور عمل دوشیدن و ذخیره شیرمادر و استفاده از شیردوش در بیمارستان ها. 1398

Interim  Considerations  for  Infection  Prevention  and  Control  of  Coronavirus  Disease 2019(COVID-19) in Inpatient Obstetric Healthcare Settings Content source, National Center  for   Immunization   and  Respiratory  Diseases   (NCIRD),Division  of  Viral Diseases, https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/inpatient-obstetric-healthcare-guidance.html,last reviewed:February 18th, 2020Interim Guidance on Breastfeeding for a mother confirm or under Investigation for COVID-19, National Center for Immunization and Respiratory Diseases 2020, th19February last reviewed:, Division of Viral Diseases,(NCIRD)

منتشرشده در ویروس کرونا

نشریه ای که به حضور شما خوانندگان گرامی تقدیم می گردد، نخستین نشریه تخصصی بهداشت و سلامت در استان البرز می باشد . این نشریه به عنوان بخشی از مسئولیت اجتماعی که برای خود در قبال آگاهی رسانی در حوزه سلامت به جامعه در نظر گرفته ایم

بیشترین نظرات