-->

اختلال هویت جنسی

اختلال هویت جنسی

من یک ترنس هستم!

هنوز ده سالم تمام نشده بود که به‌خاطر دستبرد به کیف لوازم‌آرایش مادر و رنگی‌کردن صورتم، کتک مفصلی از پدر خوردم. هرچند قبل از آن نیز به‌خاطر فرار از کلاس فوتبال، بی‌علاقگی برای بازی با پسرهای قدونیم‌قد همسایه، زل‌زدن به ویترین عروسک‌های اسباب‌بازی‌فروشی سر کوچه، خاله‌بازی با دخترهای محل و اصرار به پوشیدن کفش‌های تق‌تقی، مادرم چند باری گوشم را پیچانده بود. هنوز ده سالم تمام نشده بود که فهمیدم با بقیه فرق دارم و جسمم متعلق به من نیست؛ آن روزها درکی از واژۀ «ترنس‌سکشوال» نداشتم، ولی پچ‌پچ‌ها و نگاه عجیب‌غریب دوستان و فامیل، بی‌تابی و گریه‌های وقت و بی‌وقت مادرم و روزبه‌روز بداخلاق‌ترشدن پدر نشان می‌داد تفاوتم با بقیه، عادی نیست. کوچک که بودم، از اینکه پدر و مادرم درکم نمی‌کنند و به‌زور می‌خواهند شبیه بقیۀ هم‌سن‌وسالانم باشم لجم می‌گرفت، ولی حالا ناراحتی آن‌ها از داشتن پسری که مدام می‌گفت «دوست دارد دختر باشد» را به‌خوبی درک می‌کنم.

اختلال هویت جنسی چیست؟

مدیرکل سابق بهزیستی البرز در تعریف اختلال هویت جنسی می‌گوید: اختلال هویت جنسی به حالتی اطلاق می‌شود که بین جنسیت پذیرفته‌شدۀ فرد با هویت جنسی وی، تضاد و مغایرت ایجاد می‌شود.

داریوش بیات‌نژاد ادامه می‌دهد: افرادِ دارای اختلال هویت جنسی نسبت به جنسیتی که دارند، احساس ناراحتی و نارضایتی دارند و تصور می‌کنند زنی در قالب مرد هستند یا مردی در قالب ‌زن. همین احساسات باعث می‌شود دوست داشته باشند مانند جنس مخالف رفتار کنند، مثل آن‌ها لباس بپوشند و در مجموع، رفتارهایی داشته باشند که جامعه از آن‌ها به‌عنوان مرد یا زن توقع ندارد.

وی توضیح می‌دهد: متأسفانه بسیاری از افراد شناخت دقیقی درمورد اختلال هویت جنسی ندارند و آن را با اختلال دوجنسیتی یکی می‌دانند و همین باعث کج‌فهمی‌هایی در عموم جامعه شده است.

تفاوت اختلال هویت جنسی با اختلال دوجنسیتی

وی با بیان تفاوت اختلال هویت جنسی با اختلال دوجنسیتی اضافه می‌کند: مبتلایان به اختلال هویت جنسی دچار نارضایتی از جنسیت خود هستند، بی آنکه هیچ‌گونه ناسامانی یا مشکلی در جسم آنان مشاهده شود ولی کسانی که از اختلال دوجنسیتی رنج می‌برند، از همان ابتدا اندام جنسی فی‌مابین دارند و مشکلشان فقط روحی نیست.

این مسئول اظهار می‌کند: افراد درگير با اختلال هویت جنسی از فشار اجتماعي ناشي از رفتار متضادشان با ديگران رنج مي‌برند و اين اتفاق، زماني بيشتر خود را نشان مي‌دهد كه نه فرد و نه اطرافيان، شناخت درستي از این اختلال ندارند و این امر گاه به طردشدن فرد از خانواده منجر شود.

عوامل بروز اختلال هویت جنسی را بشناسیم

مدیرکل بهزیستی البرز با اشاره به برخی دلایل بروز اختلال هویت جنسی ادامه می‌دهد: پژوهشگران عوامل اجتماعی و روان‌شناختی را به‌عنوان مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار در ايجاد این اختلال در نظر مي‌گيرند و معتقدند همان‌ طور که محیط می‌تواند بر تعیین نقش جنسی ما تأثیر بگذارد، بر تعیین هویت جنسی نیز تأثیرگذار است.

وی اضافه می‌کند: علاوه بر این، تفاوت‌های فرهنگی و اجتماعی در جوامع مختلف و میزان پذیرفتن یا رد رفتارهای خاص از طرف جوامع نیز در ایجاد این اختلال بی‌تأثیر نیست.

بیات‌نژاد می‌گوید: در کنار موارد مذکور، نوع واکنش خانواده‌ها به داشتن رفتارهای متضاد فرزندانشان نیز می‌تواند در ایجاد این اختلال تأثیرگذار باشد؛ برای مثال، والدینی که رفتارهای پسرانۀ دخترشان یا رفتارهای دخترانه پسرشان را منع نمی‌کنند، ممکن است به تقویت و پذیرش این رفتارها در فرزندان خود کمک کنند یا حتی آن‌ها را به این کار تشویق کنند.

مدیرکل سابق بهزیستی البرز با بیان اینکه والدین برای شناسایی این اختلال باید در رفتارهای کودکانشان دقیق باشند، ادامه می‌دهد: اختلال هویت جنسی مانند دیگر اختلالات، علایم و نشانه‌هایی داردکه اگر از دوران کودکی شناسایی شود، مسیر خانواده را برای کمک به فرزندشان هموار می‌کند.

علایم اختلال هویت جنسی

این مسئول با اشاره به علایم اختلال هویت جنسی در کودکان اضافه می‌کند: کودکی که دچار اختلال هویت جنسی است، نقش‌های جنس مقابل را بازی می‌کند، اسباب‌بازی‌های جنس خود را دوست ندارد و اصولاً در برقراری ارتباط با هم‌سالان هم‌جنس دچار مشکل می‌شود و حتی گاهی به‌خاطر ملبس‌شدن به لباس کلیشه‌ای جنس معیّن‌شده، از رفتن به مدرسه خودداری می‌کند.

وی اظهار می‌کند: فرد مبتلا در نوجوانی هم از نظر لباس‌پوشیدن، صحبت‌کردن، رفتار در جامعه و انتخاب دوستان طبیعی مانند هم‌جنسان خود رفتار نمی‌کند.

بیات‌نژاد در ادامه با اشاره به علایم وجود این اختلال در بزرگ‌سالان توضیح می‌دهد: این اختلال در بزرگ‌سالان با نشانه‌هایی مانند ابراز تمایل به تعلق‌داشتن به جنس مخالف، جازدن مکرر خود به‌عنوان جنس مخالف، تمایل به زندگی یا پذیرفته‌شدن به‌عنوان جنس مخالف و... بروز می‌کند.

 

چند نفر در ایران به اختلال هویت جنسی مبتلا هستند؟

در ادامه، کارشناس مسئول اورژانس اجتماعی بهزیستی البرز با اشاره به اینکه آمار دقیقی از مبتلایان به اختلال هویت جنسی در کشور و استان وجود ندارد، می‌گوید: هرچند افراد دچار اختلال هویت جنسی هنوز که هنوز است، از لحاظ اجتماعی و عرفی با مشکلات زیادی دست‌وپنجه نرم می‌کنند و این باعث شده بسیاری از آن‌ها جسارت و توان معرفی خود به بهزیستی و تشکیل پرونده را نداشته باشند، ولی پیش‌بینی می‌شود بیش از چهار هزار نفر در کشور به این اختلال مبتلا باشند.

وجود 30 پروندۀ اختلال هویت جنسی در البرز

لیلا نجفی با اشاره به تعداد پرونده‌های افراد دارای اختلال هویت جنسی در البرز توضیح می‌دهد: تاکنون حدود 30 پرونده در این خصوص تشکیل ‌شده، ولی بدون شک تعداد کسانی که از این اختلال رنج می‌برند، بیش از این آمار است.

وی با بیان اینکه خدماتی که بهزیستی به افراد دارای اختلال هویت جنسی عرضه می‌کند، خدمات کاملی است، اظهار می‌کند: سازمان بهزیستی با هدف ارتقای کیفیت زندگی مبتلایان به اختلال هویت جنسی از طریق ارائۀ حمایت‌های اجتماعی و روان‌شناختی و همچنین اطلاع‌رسانی و ارائۀ آموزش‌های مرتبط با این اختلال به مبتلایان، خانواده‌های آنان و جامعه، فعالیت‌های خود را پیگیری می‌کند.

این مسئول توضیح می‌دهد: افراد دارای اختلال هویت جنسی استان با مراجعه به اورژانس اجتماعی کرج (چهارراه هفت‌تیر، بلوار دانش‌آموز، بلوار علامه جعفری، خیابان پروین اعتصامی، مرکز اورژانس اجتماعی نجات)، اورژانس اجتماعی فردیس (شهرک وحدت، خیابان انبار نفت (خ کلانتری)، خیابان 20 متری انبار نفت (خ هفدهم)، اداره بهزیستی شهرستان فردیس)، اورژانس اجتماعی نظرآباد (شهرستان نظرآباد، سایت اداری، مرکز اورژانس اجتماعی) و اورژانس اجتماعی ساوجبلاغ (خیابان آیت‌الله خامنه‌ای، جنب کتابخانۀ الهادی، اداره بهزیستی شهرستان هشتگرد) می‌توانند از خدمات لازم بهره‌مند شوند.

وی اظهار می‌کند: افراد با مراجعه به این مراکز می‌توانند از خدماتی چون مشاوره، روان‌درمانی، روان‌شناختی و... برخوردار شوند و بر اساس اعتبارات بهزیستی از حمایت‌های مالی برای تأمین هزینه‌های درمان خود نیز استفاده کنند.

حمایت بهزیستی از مبتلایان به اختلال هویت جنسی

نجفی ابراز می‌کند: با توجه به اینکه برخی از افراد دارای اختلالات هویت جنسی از سوی خانواده پذیرفته‌ نشده و طرد می‌شوند، بهزیستی حتی بخشی از هزینه‌های مربوط به تأمین مسکن و معیشت آن‌ها را نیز متقبل می‌شود.

وی با پاسخ به این سؤال‌که خدمات روان‌درمانی و مشاوره تا چه حد در بهبود شرایط این مددجویان تأثیرگذار است، می‌گوید: هرچند تا زمانی که این افراد جنسیت خود را به جنسیت موردنظر خود تغییر ندهند، با مشکلات زیادی مواجه هستند؛ ولی مشاوره و روان‌درمانی به آن‌ها کمک می‌کند اختلال خود را بهتر شناخته و با آن کنار بیایند.

وی خاطرنشان می‌کند: جلسات مشاوره فقط مختص افراد مبتلا به این اختلال نیست، بلکه به خانواده‌های آن‌ها نیز مشاوره داده می‌شود تا به درک و شناخت بهتری نسبت به اختلالی که فرزند، خواهر یا برادرشان با آن درگیر است، برسند.

مبتلایان به اختلال هویت جنسی، منحرف اخلاقی نیستند

وی اضافه می‌کند: خوشبختانه اغلب خانواده‌ها برای شرکت در جلسات مشاوره همکاری می‌کنند و به‌ندرت کسانی پیدا می‌شوند که اختلال دیگر عضو خانوادۀ خود را نپذیرند و با او رفتار درستی نداشته باشند و طردش کنند. هرچند دید سنتی و عرفی جامعه نسبت به افراد مبتلا به اختلال هویت جنسی هنوز به‌طور کامل اصلاح‌ نشده، ولی با افزایش اطلاع‌رسانی و افزایش تعداد تحصیل‌کرده‌ها، امید بیشتری برای پذیرش این افراد در جامعه به‌عنوان یک انسان دارای اختلال و نه یک منحرف جنسی و اخلاقی ایجاد شده است.

اصلاحات در پیش است...

وی ابراز می‌کند: اصلاحات در این زمینه تا جایی پیش رفته که تغییر جنسیت افراد دارای اختلال هویت جنسی در کشور با مجوز مراجع قانونی بلامانع شده است؛ این در حالی است که درگذشتۀ نه‌چندان دور، وجود این اختلال اصلاً پذیرفته نمی‌شد و با افراد مبتلا به آن، رفتار نادرستی صورت می‌گرفت.

وی ادامه می‌دهد: درگذشته، افراد دارای اختلال هویت جنسی در کشور به‌شدت موردتحقیر، تمسخر و سوءاستفاده قرار می‌گرفتند؛ ولی در شرایط فعلی، وضعیت تغییر کرده و بهتر شده است. وی با اشاره به نحوۀ پذیرش این افراد در مراکز بهزیستی توضیح می‌دهد که این افراد می‌توانند به‌صورت خودمعرف و یا از طریق معرفی از سوی سازمان‌ها، نهادها، مراکز درمانی و... به مراکز مداخله در بحران‌های اجتماعی مراجعه کرده و پرونده تشکیل دهند.

کارشناس مسئول اورژانس اجتماعی بهزیستی البرز اظهار می‌کند: متقاضیان باید ابتدا فرم موردنظر را توسط مسئول ‌پذیرش تکمیل و تشکیل پرونده ‌دهند و سپس به سایر واحدهای تخصصی (روان‌شناسی و مددکاری) مراجعه و موردبررسی قرار گیرند.

وی با اشاره به دلایل ارزیابی وضعیت مراجعه‌کنندگان در این خصوص ادامه می‌دهد: هدف از این ارزیابی‌ها، بررسی وضع روان‌شناختی مراجعان از نظر وجود اختلال هویت‌جنسی و سایر اختلالات و علایم روان‌پزشکی است. هرچند فرایند درمان افراد دارای اختلال هویت جنسی بسیار طولانی است و گاه پروندۀ آن‌ها چندین سال باز می‌ماند؛ ولی جای امیدواری است که بعد از سال‌ها انتظار، روزی می‌رسد که این افراد در قالب جنسیت موردقبول خود جای گرفته و زندگی را از سر می‌گیرند.

 

 

  • سال: 1397
  • فصل: زمستان
  • شماره: 9
منتشرشده در روانشناسی, نشریه 9

نشریه ای که به حضور شما خوانندگان گرامی تقدیم می گردد، نخستین نشریه تخصصی بهداشت و سلامت در استان البرز می باشد . این نشریه به عنوان بخشی از مسئولیت اجتماعی که برای خود در قبال آگاهی رسانی در حوزه سلامت به جامعه در نظر گرفته ایم

بیشترین نظرات